عملگرها یا اکچویتورها (Actuators) از تجهیزات کلیدی در سیستم‌های کنترل و اتوماسیون صنعتی هستند که وظیفه آن‌ها تبدیل انرژی دریافتی به حرکت مکانیکی برای باز و بسته کردن یا تنظیم موقعیت تجهیزات نهایی کنترل، به‌ویژه شیرآلات صنعتی، دمپرها و دریچه‌ها است. این تجهیزات فرمان دریافتی از PLC، DCS یا کنترلر را به حرکت خطی یا دورانی تبدیل می‌کنند تا فرآیند با دقت و سرعت مناسب کنترل شود. عملگرها در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاه، آب و فاضلاب، صنایع غذایی، دارویی، فولاد، سیمان و بسیاری از واحدهای فرآیندی کاربرد گسترده دارند و نقش مهمی در کنترل ایمن، پیوسته و دقیق متغیرهایی مانند دبی، فشار، دما و سطح ایفا می‌کنند. انتخاب صحیح عملگر تأثیر مستقیمی بر عملکرد کنترل ولو، شیرهای on/off و کل سیستم کنترلی دارد.

عملگرها معمولاً در سه گروه اصلی پنوماتیک، برقی و هیدرولیکی عرضه می‌شوند. عملگرهای پنوماتیک به دلیل سرعت عملکرد بالا، سادگی، ایمنی مناسب در محیط‌های مستعد انفجار و هزینه نگهداری منطقی، در بسیاری از کاربردهای صنعتی رایج هستند. عملگرهای برقی برای نقاطی که دسترسی به هوای ابزار دقیق وجود ندارد یا کنترل دقیق موقعیت و ارتباط با سیستم‌های هوشمند اهمیت دارد، گزینه مناسبی محسوب می‌شوند. عملگرهای هیدرولیکی نیز در کاربردهای سنگین و شرایطی که نیروی بسیار بالا مورد نیاز است، استفاده می‌گردند. در زمان انتخاب اکچویتور باید به نوع حرکت (خطی یا ربع‌گرد)، گشتاور یا نیروی خروجی، زمان عملکرد، نوع سیگنال کنترلی، فشار هوای ورودی یا ولتاژ تغذیه، درجه حفاظت بدنه، شرایط محیطی نصب و نیاز به تجهیزات جانبی مانند پوزیشنر، سلونوئید ولو، لیمیت سوئیچ و هندویل دستی توجه شود تا تجهیز نهایی با بیشترین راندمان و کمترین استهلاک در مدار قرار گیرد.